Podczas suszy z lotu ptaka jeszcze lepiej widać na polach pozostałości po dawnych budowlach; z rzek wyłaniają się m.in. wraki. Bardzo suchy okres jest zatem szansą na nowe odkrycia. Jednak woda ma właściwości konserwujące. Bez niej drewniane zabytki szybko ulegną zniszczeniu - alarmują archeolodzy. Synoptycy i hydrolodzy informują, że jeśli w najbliższym czasie nie będzie regularnych, długotrwałych opadów deszczu to czekać nas może latem jedna z największych susz w historii Polski. Archeolodzy z jednej strony upatrują w tym zjawisku szansy do badań nad najdalszą przeszłością, bo w takich warunkach z lotu ptaka na polach uprawnych jeszcze lepiej rysują się zarysy dawnych budowli czy grobowców. Wszystko dzięki temu, że zboża rosną w inny sposób i mają inny kolor nad miejscami, gdzie są relikty np. dawnych ścian. Galijskie cmentarzysko w Grezaca, fot. J. Dassie, CC BY 2.5 "Tego typu różnice są jeszcze bardziej widoczne w okresach susz. Tak było na przykład w 2015 r. i w ...

Historycy do dziś spierają się o to, czy wielka epidemia czarnej śmierci z lat 1348-50 dotknęła mieszkańców królestwa polskiego, czy jednak ich ominęła? Która z opcji jest bliższa prawdy? Początek lat 30. XIV w., Kirgistan lub Junnan. Nieznana wcześniej zaraza zebrała swoje pierwsze żniwo. Jej rozprzestrzenianiu się na dalsze tereny sprzyjały mongolskie najazdy a nade wszystko kupcy wędrujący jedwabnym szlakiem. Do połowy XIV w. Indie miały być wyludnione, a tereny dzisiejszego Iraku, Syrii i Armenii dosłownie zasłane trupami. Ośrodkiem, z którego zaraza przedostała się bezpośrednio do Europy, był Konstantynopol – miasto, w którym krzyżowały się szlaki handlowe. Tak zaczęła się pierwsza znana pandemia w dziejach. Epidemia w Europie Od 1345 r. mongolskie wojska na czele z chanem Złotej Ordy, Dżanibekiem, oblegały twierdzę Kaffa na Krymie. W 1347 r. zaczęła dziesiątkować ich straszna choroba. Zmarłych towarzyszy wrzucali z użyciem katapult do wnętrza twierdzy. Oblegani, ...

Spod pióra Lydii Pyne wyszła nie tylko historia tytułowych najsłynniejszych ludzkich skamieniałości. To także historia paleoantropologii w zarysie mająca charakter eseju rozważającego, czy po śmierci można stać się światowej sławy celebrytą. L. Pyne, Siedem Szkieletów, Historia najsłynniejszych ludzkich skamieniałości , Wydawnictwo Copernicus Center Press, Kraków 2019, liczba stron: 319, oprawa szyto-klejona Lydia Pyne jest historykiem nauki i kultury materialnej. W polu jej zainteresowań znajduje się paleoantropologia, historia archeologii, literatura faktu. Swoje artykuły publikowała m. in. w "Time", "The Atlantic", "Los Angeles Reviev of Books". Już od pierwszych stron zauważalny jest subiektywizm autorki. Wskazuje w zarysie, co brała pod uwagę przy wyborze skamielin. Zwróciła uwagę na trzy czynniki, które są niezbędne do zdobycia sławy: zainteresowanie naukowców, mediów i społeczeństwa. Kolejne rozdziały, opowiadając historię poszczególnych...

Kobiety od początku były obecne w policji państwowej, którą utworzono na mocy ustawy wydanej w dniu 24 lipca 1919 r. Wykonując początkowo prace biurowe, z czasem unormowano ich status jako pełnoprawnych policjantek. Od końca XIX w. na świecie podejmowano działania zwalczające przestępstwa wymierzone w kobiety i dzieci, m. in. handel żywym towarem, prostytucję. W Europie przybrały one na intensyfikacji na początku lat 20 XX w. Liga Narodów, do której należała również Polska, zaleciła w 1923 r. przyjmowanie do służby w policji kobiet.   26 lutego 1925 roku Cyryl Ratajski, Minister Spraw Wewnętrznych, wydał rozporządzenie o przyjęciu kobiet do służby w policji. Zlecił również Komendzie Głównej przeprowadzenie rekrutacji i zorganizowanie kursów dla kandydatek chcących wstąpić do tej formacji mundurowej. Pierwszy 3-miesięczny kurs rozpoczął się już 15-kwietnia, a ukończyło go 30 pań. 25 z nich przydzielono do Urzędu Śledczego m. st. Warszawy, w którym utworzono kobiecą Brygadę Sani...

Figurkę przypominającą człowieka odkryła polska badaczka w jednym z najstarszych miast świata - Çatalhöyük w Turcji. To pierwszy taki przedmiot, wykonany z kości, znany z tego miejsca. Znalezisko ma ok. 8 tys. lat. Południowa część stanowiska archeologicznego w Çatal Höyük (stan 2003 r.) (fot. Ziggurat, CC BY-SA 3.0) Odkrycia dokonano w jednym z największych centrów protomiejskich pierwszych rolników i jednym z najbardziej znanych stanowisk archeologicznych świata - Çatalhöyük, które położone jest w południowej części Wyżyny Anatolijskiej w centralnej Turcji. Çatalhöyük było zamieszkiwane nieprzerwanie ponad tysiąc lat pomiędzy 7100 a 6000 rokiem p.n.e., czyli w czasach neolitu. Figurkę znaleziono w 2016 r. Wnioski płynące z jej specjalistycznych analiz przedstawiono właśnie w  „Archaeological and Anthropological Sciences”. Najbardziej znane z tego miejsca są gliniane figurki kobiece uważane do niedawna za tzw. boginie matki ze względu na masywną posturę i wyeksponow...

Wrak dużego statku transportowego sprzed kilkuset lat odkryli archeolodzy w Wiśle na wysokości Łomianek Dolnych, na północ od Warszawy. Zdaniem znalazców jest to najpewniej szkuta, czyli jednostka, która mogła przewieźć nawet 100 ton towarów. Naukowcy prowadzili badania dna Wisły na przestrzeni kilkunastu kilometrów - od Kanału Żerańskiego w Warszawie po Jabłonnę. Wśród nowo odkrytych wraków znalazł się dobrze zachowany, duży drewniany statek transportowy. "To najprawdopodobniej szkuta, czyli taki typ statku transportowego, który był używany od XIV do XVIII w." - uważa szef projektu, archeolog podwodny Artur Brzóska ze Stowarzyszenia Archeologów Jutra. Wrak ma 37 m długości i 6 metrów szerokości. Badania Wisły utrudnia brak przejrzystości wody. "Gdy nurkujemy widzimy na odległość maksymalnie 10-20 cm. Poszukiwań nie ułatwia wartki nurt rzeki" - podkreśla Brzóska. Dlatego badaczom nie udało się znaleźć żadnych przedmiotów związanych ze statkiem - na przykład ...

Archeolodzy z Hiszpanii odkryli w północno-wschodniej części tego kraju ruiny miasta, które ich zdaniem jest związane ze średniowiecznym rycerzem Cydem. W trakcie prac poszukiwawczych naukowcy natrafili na stanowisku archeologicznym na przedmioty z XI w. Pomnik Cyda w Burgos Wprawdzie prace poszukiwawcze w prowincji Saragossa trwały już od kilku lat, ale dopiero teraz badacze twierdzą, że znalezione ruiny miasta to miejscowość opisywana w średniowiecznym “Poemacie o Cydzie”. Wskazują jednak, że zdobyty przez Cyda Alcocer to nie miasto istniejące dziś w Kastylii-La Manchy, ale dawna miejscowość usytuowana w okolicach Saragossy, na północnym wschodzie Hiszpanii. Jak poinformował wchodzący w skład zespołu badawczego Francisco Martinez, opisywany w “Poemacie o Cydzie” Alcocer znajdował się na terenie dzisiejszej gminy Ateca, w prowincji Saragossa. “Studium finansowane przez władze Saragossy pozwoliło nam rozwiązać zagadkę, nad którą zastanawiano się przez wiele dekad” - stwierd...

Być może kilkaset lat mają fortyfikacje ziemne odkryte na jednym ze stoków wzgórza, na którym znajduje się Zamek Grodno koło Wałbrzycha. Pierwszy zamek powstał w tym miejscu pod koniec XIII w. z polecenia Bolka I Surowego – Piasta śląskiego. Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim. Widok ze wsi Niedźwiedzice/ fot. Wojciech "Spook" Sura (domena publiczna) Formy terenowe, przypominające umocnienie ziemne, wypatrzyli wspólnie Grzegorz Sanik z Centrum Kultury i Turystyki w Walimiu (pod którego opieką jest Zamek Grodno w Zagórzu Śląskim), wraz z archeologiem Michałem Filipowiczem. Odkrycie było możliwe dzięki analizie zobrazowań lotniczego skanowania laserowego (ALS), które umożliwia zbadanie form terenowych znajdujących się nawet pod pokrywą lasów czy łąk. "Odkryliśmy najprawdopodobniej dwie niezależne od siebie ziemne fortyfikacje. Ulokowane są na północno-wschodnim stoku zamku, przy czym czołem skierowane są na północ w kierunku najdogodniejszego podejścia pod zamek...

Też chciałem zostać archeologiem - mówią często ludzie podczas spotkań z badaczami najstarszych dziejów człowieka. Po przeczytaniu wspomnień wybitnego poznańskiego archeologa, prof. Michała Kobusiewicza, sentymenty do tej niezwykłej dziedziny nauki mogą ponownie odżyć. Prof. Michał Kobusiewicz (ur. w 1939 r.) specjalizuje się w badaniach narzędzi krzemiennych i kamiennych używanych przez ludzi w okresie prahistorii. Jest autorem ponad 200 tekstów, które ukazały się w polskich i międzynarodowych czasopismach naukowych i popularnonaukowych. Przez większość swojego życia zawodowego związany był z Polską Akademią Nauk. Tych kilka zdań z życiorysu brzmi sucho, jak w encyklopedycznym wpisie. Dlatego bardzo ucieszyła mnie informacja, że prof. Michał Kobusiewicz opublikował wspomnienia. Teraz każdy może zapoznać się z realiami życia na wykopaliskach, dowiedzieć się więcej o relacjach między archeologami czy o sposobach pozyskiwania środków na badania. "Moje wspomnienia z arche...

Czterej wojownicy pochowani z bogatymi darami grobowymi w centralnej części cmentarzyska w Ciepłem (Pomorskie) pochodzili ze Skandynawii - wykazały specjalistyczne analizy. To dowód na to, że ludzie obcego pochodzenia współtworzyli elity państwa piastowskiego - sugerują naukowcy. Ciepłe to mała wieś leżąca nieopodal Gniewu na Pomorzu Wschodnim. Archeolodzy odkryli tam cmentarzysko, na którym chowano zmarłych już w czasach pierwszej monarchii Piastów, za panowania Bolesława Chrobrego. Do tej pory przebadali ponad 60 grobów, ale uważają, że może być ich więcej. Obecnie naukowcy publikują nowych wyniki analiz specjalistycznych, związanych z tym stanowiskiem. "W centralnej części cmentarzyska znajdowały się cztery bardzo bogato wyposażone groby komorowe. Pochowano w nich mężczyzn, zapewne wojowników, o czym świadczy złożona wraz z nimi broń i elementy ekwipunku jeździeckiego" - opowiada PAP dr Sławomir Wadyl z Muzeum Archeologicznego w Gdańsku. Naukowiec kierował projektem...