Do 9 listopada w państwowym muzeum MAPSE na Wyspie Wielkanocnej można zwiedzać wystawę przygotowaną przez polskich archeologów "Trzeci wymiar archeologii". Jest ona prezentacją wyników prac prowadzonych na Wyspie, od 2001 r. przez światowej sławy speleologa Andrzeja Ciszewskiego i od 2009 r. dr. Macieja Sobczyka z Ośrodka Badań Prekolumbijskich UW. Il. 1 Posągi z Wyspy Wielkanocnej (fot. Aurbina / domena publiczna) Poza nielicznymi wyjątkami, wystawa ma charakter multimedialny i interaktywny. Prezentuje nowoczesne, nieinwazyjne metody badań archeologicznych: trójwymiarowe skanowanie, lotnicze skanowanie laserowe. Największą atrakcją jest możliwość wirtualnego spaceru po jaskini Ana Kai Tangata, w której znajdują się malowidła naskalne. Jaskinia ta jest zamknięta dla zwiedzających ze względu na ryzyko jej zawalenia. To jednocześnie uświadamia, w jak niebezpiecznych warunkach muszą niekiedy pracować naukowcy. Na wystawie znalazło się siedem kopii eksponatów wydrukowany...

Podczas wykopalisk prowadzonych w słynnych Pompejach archeolodzy natrafili na ciekawe znalezisko - resztki szkatułki pełnej amuletów. Amulety nie były wykonane z drogich materiałów, i raczej ich zastosowanie wiązało się ze sferą szczęścia, płodności i ochroną przez złem. Kształty były różnorodne: fallusy, czaszki, Harpokrates, zamknięte pięści. Ze szkatuły najlepiej zachowały się jej metalowe zawiasy. Archeolodzy przypuszczają, iż mogła należeć do niewolnicy, która mogła pełnić rolę wróżki. Znalezisko to wyróżnia się na tle innych odkrytych przedmiotów w rejonie tzw. Domu w Ogrodzie: luster, biżuterii. W atrium domu natrafiono na szkielety 10 osób, które mają zostać poddane badaniom DNA.

Już kilka lat temu archeolodzy na obiekt zlokalizowany na wyspie na Jeziorze Sowica (woj. pomorskie) dzięki lotniczemu skanowaniu laserowemu (ALS). Wstępnie określono, że mogą to być pozostałości po średniowiecznym grodzisku. Po dokładniejszych badaniach metodą geofizyczną oraz analizie zdjęć wykonanych z drona ruszyły prace wykopaliskowe, które niedawno się zakończyły. Pierwotnie budowlę składającą się z trzech koncentrycznych fos i dwóch wałów wzniesiono na planie spłaszczonego owalu 90x70 m. Badania archeologiczne prowadzone pod kierunkiem Kamila Rabiegi z IA UKSW wykazały, iż budowla pochodziła z V w. p. n. e. i została wzniesiona przez społeczność kultury łużyckiej. Wewnątrz jednej z fos natrafiono na pozostałości drewnianej konstrukcji wzniesionej na drewnianych palach. Il. 1.Rekonstrukcja drewnianego neolitycznego wału z ok. 4840-4590 p. n. e. z Künzing-Unternberg / fot. Wolfgang Sauber / CC BY SA 3.0.2.5.2.0.1.0. / Wikimedia Commons Budowla na wyspie z Jeziora Sowica...

Wybudowany w latach 70. ub. wieku modernistyczny Dworzec Centralny wpisano do rejestru zabytków. Zapowiadany remont ma przywrócić jego wystrój z lat 70. Il. 1 Dworzec Warszawa Centralna w latach 70. / CC BY-SA 2.0 Budynek został zaprojektowany przez Arseniusza Romanowicza i Piotra Szymaniaka. Zbudowany nieopodal Pałacu Kultury i Nauki stanowił jedną ze sztandarowych peerelowskich inwestycji. Oddany do użytku 5 grudnia 1975 r. cieszył podróżnych wieloma nowartorskimi nowinkami, zwłaszcza ruchomymi schodami i automatycznymi drzwiami. Obecnie jest symbolem Warszawy. Il. 2 Dworzec w roku 1975 / fot. KAW Pulishing / Domena publiczna  Prace remontowe mają ruszyć jeszcze w tym roku i potrwać do 2021. Poza przywróceniem modernistycznego wnętrza ma zostać uporządkowana w nim przestrzeń reklamowa oraz mają być wprowadzone udogodnienia dla osób niepełnosprawnych. Bibliografia: Lande J., Dworzec Centralnyw Warszawie zabytkiem. Teraz PKP przywróci wystrój lat 70., "Historia...

Do odkrycia doszło w Peru na brzegu rzeki Rio Alto Madre de Dios. Badacze pobierając osady, czyścili je za pomocą sit. Znajdowało się w nich setki fragmentów skamieniałości różnych zwierząt. Interesujący tu ząb małpy to trzonowiec dwukrotnie większy od łepka szpilki i z tego powodu mógł umknąć badaczom przelatując przez oczka sita. Zakwalifikowano go jako szczątki przedstawiciela nieznanego wcześniej gatunku, o wielkości podobnej do chomika. Wiek znaleziska określono na 18 mln lat. Ząb ten wypełnia lukę w kopalnym zapisie ewolucji małp, gdyż dla Ameryki Południowej istnieje zaledwie kilka fragmentów skamieniałości z okresu 31-13 mln lat temu. Przypuszcza się, iż małpy przybyły na teren Ameryki Południowej z Afryki ok. 40 mln lat temu. Szybko się zróżnicował, obecnie w Ameryce żyje 150 gatunków małp. Bibliografia: Nowak T., Paleontolodzy znaleźli ząb małpy, która była wielkości chomika , "Rzeczpospolita" z dnia 30 lipca 2019 r.,  https://www.rp.pl/Archeologia/190729372...

Pracujący w Jaskini nad Huczawą w Tatrach Bielskich polsko-słowacki zespół archeologów odkrył pradziejowe ślady działalności człowieka. Dotąd podejmowane wcześniej próby w tym kierunku nie przynosiły rezultatów. Dlatego jest to przełomowe odkrycie. Il. 1 Jaskinia nad Huczawą / fot. Rafik k / CC-BY-SA-4.0.3.0.2.5.2.0.1.0 W jaskini znajdowało się obozowisko lub miejsce obrzędowe, należące do przedstawicieli paleolitycznej kultury magdaleńskiej. Ta znana jest głównie z naskalnych malowideł, z których najsłynniejsze znajdują się w jaskini Lascaux we Francji. Surowce, z których wykonano narzędzia znalezione w jaskini, pochodzą z różnych części Europy, np. krzemień jurajski z okolic Krakowa, minerały z Moraw i środkowej Słowacji. Poza tym znaleziono fragmenty naczyń z XV-XVI w. oraz monety w okresu II wojny światowej. Pobrane próbki geologiczne i faunistyczne pozwolą na poznanie ówczesnego środowiska. Badania przeprowadzono pod kierunkiem prof. Pawła Valde-Nowaka z Uniwersytyetu ...

Mozaikę sprzed blisko 2 tys. lat odkryli polscy archeolodzy w Aleksandrii w Egipcie. Znalezisko świadczy nie tylko o zamożności ówczesnych mieszkańców badanych domów mieszkalnych, ale też o popularności sztuki mozaikarskiej - poinformowali PAP odkrywcy. Starożytny dom, wewnątrz którego dokonano odkrycia, położony jest na w sercu antycznego miasta - Aleksandrii. To stanowisko archeologiczne, określane jako Kom el-Dikka, badane jest od 1960 r. przez ekipę badaczy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej (CAŚ) Uniwersytetu Warszawskiego, we współpracy z Ministerstwem Starożytności Egiptu. W ostatnich latach prace wykopaliskowe koncentrują się na badaniach architektury mieszkalnej z I–III wieku, czyli czasów, w których Egipt znalazł się pod władaniem Rzymu. "Skądinąd wiadomo, że budynki z tego okresu mogą być bogato zdobione, co znalazło potwierdzenie w naszych tegorocznych okryciach. W jednym z domów mieszkalnych odkryliśmy piękną mozaikową posadzkę" – opowiada szef wyko...

Około dwa tygodnie temu rozpoczęto prace modernizacyjne przed dworcem PKP w Inowrocławiu. Jezdnia w tym miejscu od lat się zapadała. Podczas prac budowlańcy natrafili na dziwną ceglaną konstrukcję, co bezzwłocznie zostało zgłoszone do konserwatora zabytków. Przeprowadzone w tym miejscu prace archeologiczne potwierdziły wcześniejsze przypuszczenia, że konstrukcja jest pozostałością fundamentów lodowni, która służyła do przechowywania żywności w transporcie kolejowym. Funkcjonowała w latach 1892-1945. Konserwator wyraził zgodę na rozbiórkę konstrukcji. Bibliografia: Fijałkowski D., Niezwykłe odkrycie przed dworcem PKP w Inowrocławiu. To przez to wciąż zapadała się jezdnia!, "Gazeta Pomorska" z dnia 24 lipca 2019 r.,  https://pomorska.pl/niezwykle-odkrycie-przed-dworcem-pkp-w-inowroclawiu-to-przez-to-wciaz-zapadala-sie-jezdnia/ar/c1-14294677?fbclid=IwAR29N4kWzpPmdG_Sl_8RMnQ8XRRi3S7_CwQ5TiTlrow_9S5Nz0JqW8f1Xyk  (dostęp 24 lipca 2019 r.).

Skarb odkryto w kwietniu, ale dopiero teraz podano tę informację do publicznej wiadomości w obawie przed zniszczeniem stanowiska archeologicznego przez poszukiwaczy-amatorów. Podczas wykopalisk nic więcej nie znaleziono. Il. 1 Jedna z bransolet ze Skarbu z Krobowa w pow. grójeckim odkrytym w 1970 r. (fot. Maciej Szczepańczyk / CCBY-SA 3.0) Skarb znaleziono przypadkowo, a osoba która tego dokonała powiadomiła Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Zielonej Górze. W dowód uznania WUOZ wystąpił do MKiDN o przyznanie znalazcy nagrody  Na skarb składają się dwie złote bransolety wykonane z podwójnego drutu o grubości 1 mm i przekroju okrągłym lub owalnym. Z jednej strony drut skręcono i ułożono w siedem pętelek. To sprawia, skarb nie ma żadnych analogii, choć znane są podobne złote znaleziska przypisywane kulturze łużyc kiej: z Eberswalde w Niemczech Wsch. datowane na IX w. p. n. e. oraz mniejszych rozmiarów bransolety datowane na okres halsztacki znalezione w Wicinie w Lub...

Kilkadziesiąt mumii sprzed ok. 2 tys. lat odkryli polscy archeolodzy w czasie wykopalisk w sąsiedztwie najstarszej piramidy świata na nekropolii w Sakkarze w północnym Egipcie. Najwięcej mumii złożono bezpośrednio w piasku - poinformowali naukowcy. Wykopaliska na terenie rozleglej nekropoli w Sakkarze prowadzone są przez polski zespół od ponad dwudziestu lat.ale "Większość z odkrytych przez nas w ostatnim sezonie mumii była bardzo skromna. Poddano je jedynie podstawowym zabiegom balsamierskim, po czym owinięto w bandaże i złożono bezpośrednio w zagłębieniach wykopanych w piasku" - opowiada PAP kierownik wykopalisk, dr hab. Kamil O. Kuraszkiewicz z Zakładu Egiptologii Wydziału Orientalistycznego UW. Podczas ostatnich badań, które odbyły się we wrześniu 2018 r., wysiłki badaczy skupiły się m.in. na odsłanianiu obszaru między terenem przylegającym do piramidy Dżesera (najstarszej piramidy na świecie) a zachodnim odcinkiem tzw. Suchej Fosy. Ta ostatnia to wykuty w skale r...

Dwa łańcuchy egzekucyjne sprzed kilkuset lat znaleźli archeolodzy w czasie wykopalisk w obrębie szubienicy w Żaganiu (Lubuskie). Zdaniem odkrywców tego typu zabytki są bardzo rzadko odkrywane na terenie Polski. Badacze wydobyli też kilka tysięcy fragmentów kości. Szubienica funkcjonowała w Żaganiu od XVI do XVIII w. Naukowcy szacują, że w sumie pozbawiono tam życia kilkadziesiąt osób. Skazańców wieszano lub ścinano. W tym roku w czasie wykopalisk uwagę archeologów przykuło znalezisko w postaci dwóch łańcuchów egzekucyjnych. "Z jednego z nich zachowało się zaledwie pojedyncze ogniwo, ale drugi składający się z już czterech jest najprawdopodobniej kompletny. Łańcuchy egzekucyjne należą do niezwykle rzadkich znalezisk, dotychczas z terenu Polski znane są jedynie dwa kompletne tego typu przedmioty" - opowiada PAP kierownik projektu badawczego, dr Daniel Wojtucki z Uniwersytetu Wrocławskiego. Do czego służyły łańcuchy? Stosowano je zamiast sznura w czasie egzekucji. Po jej...

Nie siedem a nawet 50 cmentarzysk stelowych, czyli takich , w których pochówki zaznaczano pojedynczym, wysokim głazem zidentyfikował na terenie Podlasia archeolog Hubert Lepionka z Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Do tej pory w obiegowej opinii przeważał pogląd, że cmentarzyska stelowe na Podlasiu były miejscami ostatecznego spoczynku Jaćwingów. Była to wojownicza społeczność, blisko spokrewniona z Prusami i Litwinami. Została podbita m.in. przez Zakon Krzyżacki. Według innych opinii - były to cmentarze epidemiczne, gdzie masowo chowano zmarłych po plagach „morowego powietrza”, które kilkakrotnie od czasów nowożytnych miało gnębić Podlasie. Il. 1. Obszar Podlasia w latach 1574–1795 na tle współczesnego podziału administracyjnego Polski (żródło: Wikipedia/ CC BY-SA 3.0) "Dziś te  hipotezy ulegają zmianie - mówi PAP archeolog Hubert Lepionka z Muzeum Podlaskiego w Białymstoku, który prowadzi badania i poszukiwania tych nekropolii. - Po pierwsze okazało się, że cmentarzys...

To była jedna z pięciu znanych megapowodzi, jakie miały miejsce w historii świata. Jej przyczyną było ocieplanie się klimatu pod koniec jednej z epok lodowcowych w Europie, ok. 15-17 tys. lat temu. Jej ślady są widoczne do dziś w okolicach Suwałk. Lądolód pokrywający wówczas rozległe rejony północnej Polski mógł liczyć grubość 2-3 km. Woda z topniejącego lodu gromadziła się tuż pod jego powierzchnią lub na niej. Tworzyły się gigantyczne jeziora. Do omawianej powodzi doszło wtedy, gdy w dnie takiego jeziora, mogącego mieć nawet 30 km2, powstała szczelina. Woda uchodziła z niego z prędkością ok. 55 km/h. Powódź niosła ze sobą ok 2 mln3 wody na sekundę. To 10 razy więcej niż przepływ Amazonki. Odkrycia dokonali badacze z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu podczas analizy lidarowej mapy terenu Suwałk. Widoczne formy w terenie przypominały olbrzymie riplemarki, które często tworzą się na dnie rzek. Odkrycie, że ta powódź miała miejsce, wyjaśnia pochodzenie pradolin w Europie...

Stanowisko Hili 2 znajduje się nieopodal Al Ain, miasta we wschodniej części regionu Abu Dhabi. Region Al Ain w 2011 r. został wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturalnego i Przyrodniczego  UNESCO. Znajdują się tam domy o wyrafinowanej konstrukcji (których ściany zachowały się nieomal w całości, jakby czekały tylko, aby pokryć budynki dachem) czy ślady systemu irygacji typu afladż stosowanej do dziś. Najnowsze odkrycie na tym stanowisku jeszcze bardziej podkreśla unikatowość regionu. Podczas wykopalisk w Hili 2 w wiosce z późnej epoki żelaza, natrafiono na zawalony budynek. Archeolodzy od razu postanowili wykorzystać gruzowisko do zbadania sposobu wyrabiania cegieł, ich zastosowania w budownictwie i zaprawy murarskiej, dzięki której po dziś dzień te pradziejowe domostwa są tak dobrze zachowane. Cegły wykonywano przy użyciu form. Palcami odciskano w nich wzory, dzięki którym można było je lepiej spajać zaprawą. Pojawił się nawet pomysł przebadania odcisków tec...

Wieczorem 15 kwietnia bieżącego roku w słynnej katedrze Notre-Dame wybuchł pożar. Ugaszono go dopiero nad ranem dnia następnego. Zniszczeniu uległ dach, iglica i inne elementy konstrukcji. Oficjalnie pożar wybuch z powodu zwarcia w instalacji elektrycznej Po tym tragicznym wydarzeniu rząd francuski rozpisał konkurs na jej odbudowanie. Pomysły napływały z całego świata: odbudowa katedry z  kryształowym dachem lub iglicą wysyłającą snop światła w nocne niebo. Bardziej niedorzeczne pomysły zakładały nawet budowę basenu na jej dachu. Wszystko zgodnie z koncepcją prezydenta i rządu francuskiego zakładającego wprowadzenie innowacji w odbudowywaniu zniszczonej katedry. Il. 1 Katedra Notre-Dame (fot. Adrian Pingstone/ domena publiczna) Francuski senat jednak storpedował tę koncepcję, opowiadając się w miniony poniedziałek za wierną odbudową świątyni. Podobnego zdania jest również mer Paryża, Anne Hidalgo. I miejmy nadzieję, że zwycięży ta "konserwatywna" opcja. Bibliograf...

Odkrycia dokonano w samym sercu Wiecznego Miasta, w pobliżu Forum Romanum. Antyczną, marmurową głowę od posągu Dionizosa wykorzystano w czasach późnego średniowiecza jako materiał budowlany. Była to normalna praktyka: fragmenty dawniejszych budowli lub właśnie posągów poddawano tego rodzaju recyklingowi, już w czasach starożytnych. Po jej wydobyciu opisano ją jako "wyrafinowaną i łaskawą, młodą i kobiecą twarz. Wszystko to sprawia, że myślimy, że może to być przedstawienie Dionizosa". Dionizos jest greckim bogiem wina, winorośli, dzikiej natury i płodności. Pochodził ze związku śmiertelniczki Seleme, a narodził się z uda tego ostatniego po tym jak Seleme spłonęła na widok prawdziwej boskiej postaci swego kochanka. Głowa posągu zachowana jest w doskonałym stanie. Datuje się ją na I-II w. n. e. Badacze sądzą, że mogły zachować się pozostałości farby, którą była pokryta. Okaże się to dopiero po jej oczyszczeniu z resztek ziemi. "Rzym zaskakuje i obdarowuje nas emo...

Jeszcze w tym roku w Gnieźnie (Wielkopolskie) mają ruszyć prace archeologiczne, których celem jest odkrycie śladów palatium z czasów pierwszych władców Polski. Odnalezienie reliktów rezydencji książęcej miałoby być "ostatecznym potwierdzeniem stołeczności Gniezna". Il. 1. Panorama Gniezna. Widok z wieży katedralnej (fot. Romyald Wróblewski/ źródło: Wikipedia/ domena publiczna) Jak poinformował Radosław Gaca ze Starostwa Powiatowego w Gnieźnie, z wnioskiem o pomoc finansową na prowadzenie badań archeologicznych na Wzgórzu Lecha zwróciło się gnieźnieńskie Muzeum Początków Państwa Polskiego. Zarząd powiatu podjął decyzję o wsparciu finansowym prac archeologicznych na wschód i południe od kościoła św. Jerzego. Zgody na przeprowadzenie badań udzielił już dyrektor Muzeum Archidiecezji Gnieźnieńskiej i jednocześnie konserwator zabytków archidiecezji gnieźnieńskiej ks. Jarosław Bogacz. Przychylność wobec planowanych prac archeologicznych wyraził również wojewódzki konserwat...

Trójnawowy kościół z poł. IV w, bogato zdobiony kolorowymi polichromiami, znaleźli polscy archeolodzy podczas wykopalisk w okolicach egipskiej Aleksandrii. Zdaniem odkrywców, jest to jedna z najstarszych znanych do tej pory chrześcijańskich świątyń w Egipcie. Odkrycia dokonano na stanowisku w Marei, które zespół polskich archeologów bada od kilkunastu lat. Znajduje się ono na terenie antycznego miasta, które powstało ponad 2 tys. lat temu. Do najciekawszych znalezisk tego miejsca należy olbrzymia bazylika, która funkcjonowała od V do VIII w. Il. 1. Ruiny bazyliki w Marei, odkrytej w 2003 r. przez polskich archeologów (fot. Iris Fernandez / źródło: Wikimedia Commons/ CCA 2.0 Generic) "Pod koniec ostatniego sezonu badawczego pod posadzką bazyliki natknęliśmy się na pozostałości w postaci murów. Okazało się, że były to zewnętrzne ściany jeszcze starszego kościoła" - opowiada PAP dr Krzysztof Babraj z Muzeum Archeologicznego w Krakowie, który kierował badaniami baz...

W mauzoleum w postaci ziemnego kurhanu, znajdującego się w dzisiejszej wsi Bodzi, pod koniec X w. złożono przedstawiciela zbrojnej elity Mieszka I - uważa prof. Andrzej Buko. Dostojnik urodził się nad Wisłą, ale znaczną część życia spędzić miał w Skandynawii. Jego grób dał początek znanej nekropolii. W 2007 roku w czasie prac archeologicznych, poprzedzających budowę autostrady A1, naukowcy rozpoczęli badania cmentarzyska w Bodzi (woj. kujawsko-pomorskie). Na nekropolę z końca X i 1. poł. XI wieku składają się elitarne pochówki kilkudziesięciu osób. Świadczy o tym bogate wyposażenie grobów. Prof. Andrzej Buko zaproponował nową interpretację początków tej nekropolii. W jego ocenie najpierw nie był to cmentarz, tylko grób - mauzoleum poświęcone wybitnemu przedstawicielowi elit państwa Mieszka I." Najstarszy i jednocześnie największy grób na nekropolii znajdował się na szczycie wzgórza. Dopiero w późniejszym czasie dostawiano kolejne groby, które swoją formą miały nawiązywać w...

W ostatnim czasie przeprowadzane jest coraz więcej badań starożytnego DNA pochodzących z uzyskanych próbek ze stanowisk archeologicznych, które mają pomóc badać ludzkie populacje nawet sprzed kilku tysięcy lat. Pobranie materiału genetycznego z ludzkich szczątków nie zawsze jest jednak możliwe. Naukowcy z Uniwersytetu w Sztokholmie opracowali metodę analizy takiego materiału pobranego z gumy do żucia. Wykorzystano ją z powodzeniem w przypadku gumy liczącej 10 tys. lat. Zbadana grudka gumy pochodzi ze stanowiska  Huseby Klev zlokalizowanej na zachodnim wybrzeżu Szwecji. Osadę zamieszkiwali wczesnomezolityczni rybacy. W składzie gumy znajdowała się smoła i kora brzozy i bynajmniej nie służyła do odświeżania oddechu tamtejszych rybaków. Wykorzystywano ją jako klej przy łączeniu części narzędzi czy też broni (po podgrzaniu nad ogniem masę żuto by ją rozmiękczyć). Naukowcy pobrali z badanej grudki zawartą w niej ślinę, co pozwoliło ustalić, że ten fragment był żuty przez dwie kobiety ...

Starożytny kompleks świątynny w Khirbat es-Sar, obok dzisiejszej stolicy Jordanii - Ammanu, mógł pełnić w czasach średniowiecza funkcję mieszkalną - ustalili archeolodzy z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej (CAŚ) UW. Polscy archeolodzy z UW przeprowadzili w marcu tego roku pierwsze wykopaliska w historii stanowiska Khirbat es-Sar (znanym też jako Sara) na przedmieściach Ammanu. Celem badań była próba pełnego rozpoznania kompleksu świątynnego, który funkcjonował od VII-VI w. p.n.e. do IV w. n.e. Znajdował się on na szczycie wzgórza. Choć o miejscu tym wspominali podróżnicy, poczynając od końca XIX w. aż po czasy dzisiejsze, to dopiero w 2018 r. trafili tam archeolodzy. Najpierw przeprowadzili oni prace rozpoznawcze z wykorzystaniem aparatury geofizycznej. W ten sposób namierzyli relikty architektoniczne zalegające pod ziemią. W tym roku przeprowadzili wykopaliska w najbardziej obiecujących miejscach. Na świątynie składały się dwie budowle - kwadratowa o boku 20 m., wzniesion...